الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
250
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
به گذشته وعده عفو و آمرزش مىدهد و مىگويد : « خداوند غفور و رحيم است » * ( إِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ ) * ) . آيا گرفتن فداء منطقى و عادلانه است ؟ در اينجا سؤالى پيش مىآيد كه گرفتن مبلغى در برابر آزاد ساختن اسيران چگونه با اصول عدالت سازگار مىباشد ؟ و آيا اين يك نوع انسانفروشى نيست ؟ ولى با كمى دقت پاسخ اين سؤال روشن مىشود ، كه « فداء » در حقيقت يك نوع غرامت جنگى است زيرا در هر جنگى مقدار زيادى از سرمايههاى اقتصادى و نيروى انسانى از ميان مىرود ، گروهى كه به حق مىجنگند حق دارند پس از پايان جنگ جبران خسارات خود را از دشمن بخواهند ، يكى از طرق گرفتن خسارت مساله « فداء » است ، و با توجه به اينكه مبلغ « فداء » در آن روز در باره اسيران ثروتمند چهار هزار درهم و در باره افراد كم ثروت يكهزار درهم ، تعيين شده بود ، معلوم مىشود كه مجموع اموالى كه از اين راه از قريش گرفته شد چندان قابل ملاحظه نبود حتى پاسخگوى خسارتهاى مالى و انسانى كه بر سپاه اسلام وارد شده بود ، محسوب نمىشد . از اين گذشته اموال زيادى از مسلمانان در « مكه » به هنگامى كه مجبور شدند بر اثر فشار قريش ، به مدينه هجرت كنند در دست دشمن باقى مانده بود ، و از اين نظر نيز مسلمانان حق داشتند كه آن را جبران كنند . توجه به اين نكته نيز لازم است كه گرفتن « فداء » جنبه الزامى ندارد ، و حكومت اسلامى مىتواند در صورتى كه صلاح ببيند ، اسيران جنگى را مبادله كند ، و يا بدون گرفتن هيچ گونه امتيازى آزاد سازد چنان كه در آيه 4 سوره محمد ص به آن اشاره شده و تفسير آن به خواست خدا خواهد آمد .